Diş sıkma ve çene ağrısı
Kısa özet
Diş sıkma uyanıkken veya uykuda görülebilir. Çene ağrısının her zaman tek nedeni değildir. Gece plağı, alışkanlık düzenlemeleri ve seçilmiş hastalarda değerlendirilen botulinum toksini farklı amaçlara hizmet eder.
Sabah çene kaslarında yorgunluk, dişlerde aşınma veya gün içinde dişleri birbirine bastırdığını fark etmek, diş sıkma açısından değerlendirme gerektirebilir. Bruksizm olarak adlandırılan bu durum, yalnızca gece duyulan gıcırdatma sesiyle sınırlı değildir. Bazı kişiler sessizce sıkar; bazıları bunu bilgisayar başında çalışırken veya dikkat gerektiren bir iş sırasında yapar.
Uykuda ve uyanıkken diş sıkma
Uyanıklık bruksizminde kişinin gün içindeki çene davranışını fark etmesi önemlidir. Uykuda olan etkinlik ise kişinin iradesi dışında gerçekleşebilir. Stres bazı kişilerde rol oynasa da bütün vakaları yalnızca strese bağlamak eksik bir değerlendirmedir. Uyku özellikleri, kullanılan ilaçlar, tütün, alkol ve kafein alışkanlıkları da görüşmede ele alınır.
Belirgin horlama, uykuda nefes durmasının gözlenmesi veya gündüz aşırı uykululuk varsa bunlar ayrıca bildirilmelidir. Diş sıkmayla birlikte görülebilen bir uyku sorununun değerlendirilmesi gerekebilir. Sıradan bir gece plağı, uyku apnesi için kullanılan özel ağız içi cihazlarla aynı değildir.
Her çene ağrısı diş sıkma değildir
Çene eklemi ve çiğneme kaslarının ağrılı durumları, diş kaynaklı ağrı ve bazı baş ağrıları birbirine benzeyebilir. Ağrının yeri, ağız açma hareketi, kas hassasiyeti ve dişlerdeki bulgular birlikte incelenir. Dişlerde aşınma görülmesi geçmişteki yükleri gösterebilir; tek başına o gün devam eden bruksizmin derecesini ölçmez.
Ağrısız eklem sesi her zaman tedavi gerektirmez. Buna karşılık çenenin kilitlenmesi, giderek kısıtlanan ağız açıklığı veya belirgin ağrı değerlendirilmelidir. Yalnızca çene ağrısını gidermek amacıyla dişleri geri dönüşsüz biçimde aşındırmak veya yaygın kaplamalar yapmak, ilk yaklaşım olarak kabul edilmemelidir.
Gece plağı ne işe yarar
Kişiye uygun hazırlanan bir plak, diş yüzeylerini doğrudan temastan koruyabilir ve bazı hastalarda yakınmaların yönetimine yardımcı olabilir. Ancak plağın takılması, diş sıkma davranışının kalıcı olarak ortadan kalktığı anlamına gelmez. Kullanım amacı, gece mi gündüz mü takılacağı ve kontrol sıklığı baştan açıklanmalıdır.
Plağın uyumu ve kapanış ilişkisi kontrol edilmelidir. Kullanırken ağrı artıyorsa, dişlerin kapanışı farklı hissediliyorsa veya plakta belirgin hasar oluşuyorsa yeniden değerlendirme gerekir. Hazır ürünler, kişiye özel muayene ve takip ihtiyacını ortadan kaldırmaz.
Günlük alışkanlıklar tedavinin parçasıdır
Uyanıkken dişleri sıktığını fark edip çeneyi gevşetmek, gereksiz kasılmayı azaltmaya yardımcı olabilir. Gün içinde kısa hatırlatmalar, gevşeme çalışmaları ve uyku düzeninin ele alınması uygulanabilir yöntemlerdir. Ağrıyı artıran sakız çiğneme veya sert gıda alışkanlıkları geçici olarak düzenlenebilir.
Alman diş hekimliği kuruluşlarının güncellenen yaklaşımında da hastanın bilgilendirilmesi ve kendi uygulayabileceği yöntemler yer tutar. Gerektiğinde fizyoterapi ve ilgili sağlık alanlarıyla iş birliği düşünülür. Plan, yakınmanın kas ağırlıklı mı, eklem ağırlıklı mı olduğuna ve günlük yaşam üzerindeki etkisine göre değişir.
Masseter botoksu hangi çerçevede değerlendirilir
Botulinum toksini, uygulandığı kasın etkinliğini geçici olarak azaltır. Bazı klinik araştırmalarda kasılma şiddeti veya ölçülen bruksizm etkinliğinde azalma bildirilmiştir. Bununla birlikte ölçümlerdeki düzelme her araştırmada hastanın ağrısında aynı ölçüde iyileşme sağlamamıştır. Etkinin süresi, uygun hasta seçimi ve tekrarlayan uygulamaların uzun dönem sonuçları konusunda belirsizlikler vardır.
Bu uygulama herkes için ilk seçenek veya kalıcı çözüm olarak sunulmamalıdır. Çiğneme gücünde azalma ve gülüşte değişiklik gibi istenmeyen etkiler mümkündür. Özellikle diğer yaklaşımlarla yeterince kontrol edilemeyen yakınmalarda, tanı ve beklenen yarar yeniden değerlendirilerek karar verilir. Gece plağı, davranış düzenlemesi ve enjeksiyon farklı amaçlarla kullanılabilen yöntemlerdir; seçim hastanın ihtiyacına göre yapılır.
Antakya ve Defne’de diş sıkma yakınmalarının değerlendirilmesi
Antakya ve Defne’de diş sıkma, gece plağı veya masseter botoksu hakkında bilgi arayan hastalarda önce yakınmanın kaynağı belirlenmelidir. Diş Hekimi Hakan Azap’ın Hatay’ın Defne ilçesi Dursunlu Mahallesi’ndeki muayenehanesinde dişler, çiğneme kasları ve kapanış birlikte değerlendirilir. Samandağ, Harbiye, Sümerler ve Aşağıokçular çevresinden başvuran hastalarla ağrının zamanı, uyku belirtileri ve daha önce kullanılan plaklar konuşularak uygun yaklaşım planlanır.
