Onaylanmak, ait hissetmek ve sevilmek insan doğasının en temel ihtiyaçlarıdır. Ancak bunun için ödediğimiz bedel, karşımızdaki insana "evet" derken aslında kendimize "hayır" demekse, orada derin bir duygusal aşınma başlar. Sınır koyamamanın kökeninde genellikle çocukluktan taşınan "Sevilmek ve onaylanmak için fedakâr olmalıyım" inancı yatar.
Kendinizden vazgeçerek söylediğiniz bir "evet" karşılığında aldığınız onay ve sevgi ne yazık ki koşulludur. Çünkü karşınızdaki kişi sizi değil; onun hayatını kolaylaştıran "uyumlu rolünüzü" sevmektedir. Kendi ihtiyaçlarınızı da gözeterek, zaman zaman fedakârlıklarla ama kendinizi feda etmeden kurduğunuz ilişkiler çok daha doyurucu ve gerçektir. Sağlıklı bir ilişkilenmede herkesin ihtiyacı aynı oranda değerlidir.
Bedenin Ödediği Fatura: Kronik Memnun Etme Çabası
Psikolojide kronik insanları memnun etme hâli, zihnin çatışmadan ve terk edilmekten kaçmak için geliştirdiği bir savunma mekanizmasıdır. Yale Üniversitesi Stres Merkezi ve Oxford Üniversitesi araştırmaları, sınırlarını bastıran ve sürekli başkalarını memnun etmeye çalışan bireylerde vücudun aralıksız kortizol salgıladığını göstermektedir. Bu biyolojik yük; zamanla kronik yorgunluk, migren, mide-bağırsak sorunları ve derin bir tükenmişlik olarak bedenden çıkar.
Sınır Koymak Duvar Örmek Değildir
Toplumdaki yaygın inanışın aksine sınır koymak; bencil olmak, insanları dışlamak veya araya mesafe koymak anlamına gelmez. Sınır, sizin nerede bittiğinizi ve karşınızdakinin nerede başladığını netleştiren, ilişkinin her iki taraf için de güvenle sürmesini sağlayan kurallardır.
"Hayır" derken hissettiğiniz o ani suçluluk duygusu, yanlış bir şey yaptığınızın değil; zihninizin eski onaylanma bağımlılığı konfor alanından çıkarken yaşadığı doğal büyüme sancısının işaretidir.
Terapi Ne İşe Yarar?
Klinik psikoterapi; içselleşmiş fedakârlık şemalarını fark etmenizi, sınır koyduğunuzda yükselen suçluluk hissini tolere edebilmenizi ve kendi ihtiyaçlarınızı suçluluk duymadan, sakin ve şefkatli bir dille ifade edebilmenizi sağlar. Başkalarına gösterdiğiniz o sınırsız anlayışı, artık biraz da kendi benliğinize ve sınırlarınıza göstermeyi öğrenmek iyileşmenin ilk adımıdır.
Klinik Psikolog Dilara GÜREL
Kaynakça
Sinha, R. (2008). Chronic stress, cortisol dysfunction, and emotional regulation in clinical health. Annals of the New York Academy of Sciences, 1148(1), 105-115. (Yale University Stress Center).
Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema Therapy: A Practitioner's Guide. Guilford Press.
Walker, P. (2013). Complex PTSD: From Surviving to Thriving. Azure Coyote Publishing.
